W Bielawie odbędzie się konferencja popularnonaukowa pt. „Dolnośląskie zagłębie przemysłowe III Rzeszy. Praca przymusowa i produkcja zbrojeniowa. Bielawa – Pieszyce – Dzierżoniów”.

6.VI.2025 r. w Bielawie odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika ofiar filii niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen. Powstał on przy ul. Wysokiej tj. na terenie byłego miejsca kaźni. W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele: władz miasta, Wrocławskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Marszałka Województwa Dolnośląskiego, bielawskich placówek oświatowych, lokalnych organizacji pozarządowych oraz mieszkańcy Bielawy.

W 2025 r. przypadła okrągła, 80. rocznica wyzwolenia obozu, który funkcjonował do 8 maja 1945 r., gdy został oswobodzony przez żołnierzy sowieckich. Powstały pomnik ma na celu godne upamiętnienie ofiar obozu, szeroko pojętego kataklizmu II wojny światowej, a także swobód i wolności obywatelskich oraz szeroko rozumianego patriotyzmu. Zadanie realizowane zostało wspólnie przez Gminę Bielawa oraz Wrocławski Oddział IPN. Także w 2025 r., w jednym z zagranicznych muzeów, odnaleziono "Pamiętnik Lagrowy" jednej z więźniarek bielawskiej filii niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen - Sali D... (nazwisko nieczytelne) - o numerze obozowym 49717. W bardzo dobrze zachowanej książeczce można odnaleźć wiele wpisów współwięźniarek, zebranych w ostatnich dniach wspólnej niedoli. Na jednej z kart można przeczytać cyt. "Nadeszła wreszcie oczekiwana chwila gdy wybiła wolna godzina. Na pamiątkę przeżytych wspólnych lat w niedoli wpisuje się Bronka Neugebau. Langenbielau 6-V-1945 r." Odnalezienia tego historycznego artefaktu dokonali, podczas swojej podróży naukowej, ks. dr hab. Rafał Kowalski prof. PWT oraz dyrektor Dolnośląskiego Ośrodka Kształcenia Nauczycieli we Wrocławiu dr Katarzyna Pawlak-Weiss. Wyżej opisane wydarzenia stały się inspiracją do prowadzenia dalszych działań poznawczych związanych z byłą filią niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Gross-Rosen, zlokalizowaną w Bielawie.

Kolejnym wydarzeniem poświęconym temu zagadnieniu będzie konferencja popularnonaukowa pt. „Dolnośląskie zagłębie przemysłowe III Rzeszy. Praca przymusowa i produkcja zbrojeniowa. Bielawa – Pieszyce – Dzierżoniów”. Historia tzw. trójkąta przemysłowego podczas II wojny światowej nie jest oczywista, a regularnie odnajdywane dokumenty w archiwach krajowych i zagranicznych, wciąż stawiają nowe pytania badawcze, jak i rzucają nowe światło na historię przemysłu zbrojeniowego i pracy przymusowej na tym terenie podczas II światowej.

W dyskusji weźmie udział 6 prelegentów z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, Uniwersytetu Wrocławskiego i Muzeum KL Gross-Rosen w Rogoźnicy, w tym:

dr Kamil Frąckiewicz – kwestia odpowiedzialności za zbrodnie popełnione w podobozach KL Gross-Rosen w Bielawie, Dzierżoniowie i Pieszycach
Jacek Cielecki – relokacje zakładów zbrojeniowych z głębi III Rzeszy do Bielawy. Przypadek filii zakładu Fried. Krupp AG i zakładu Junkersa
dr hab. Tomasz Przerwa – Trójkąt Przemysłowy (Industrie-Dreieck) czyli wojenna industrializacja powiatu dzierżoniowskiego
dr hab. Dorota Sula – od obozów pracy przymusowej Organizacji Schmelt do filii KL Gross-Rosen - Kreis Reichenbach (powiat Dzierżoniów)
Dominik Alberski – krótka historia podobozu Nimptsch w relacjach byłych więźniów
dr Anna Grużlewska – Komitet Żydowski w Dzierżoniowie

Po wystąpieniach będzie również czas na pytania od publiczności i na krótką dyskusję. Konferencja, której organizatorami są: Gmina Bielawa, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, Uniwersytetu Wrocławski oraz Muzeum KL Gross-Rosen w Rogoźnicy odbędzie w 30.I.2026 r. o godz. 17:00 w Teatrze Robotniczym im. Teodora Mierzei w Bielawie (ul. Piastowska 19 A).

Wstęp wolny.

um.bielawa.pl